Emekliye Her Ay Ek Ödeme Yatıyor! Çoğu Emekli Bu Hesabı Bilmiyor

Emekliler seyyanen zam, bayram ikramiyesi ve Ocak zammı haberlerini takip ederken, her ay sessiz sedasız hesaplarına yatan bir ödemeyi çoğu zaman gözden kaçırıyor. Adı ek ödeme olan bu tutar, SSK'lısından Bağ-Kur'lusuna, memur emeklisinden dul ve yetim aylığı alanlara kadar milyonlarca kişinin maaşına her ay otomatik olarak ekleniyor. Üstelik birçok emekli, bu ödemenin varlığını bilmediği için zam dönemlerinde maaşını yanlış hesaplıyor ve "bana eksik yatırıldı" diye şikayetçi oluyor.

Ek ödeme nereden çıktı?

Emeklilere uzun yıllar boyunca vergi iadesi adı altında bir ödeme yapılıyordu. 2006 yılında vergi iadesi sistemi kaldırıldı ve yerine 5454 sayılı Kanun ile "ek ödeme" uygulaması getirildi. O günden bu yana emekli ve hak sahiplerine, bağlanan aylık ya da gelir tutarı üzerinden her ay belirli bir oranda ek para ödeniyor. Yani bu, sonradan verilen bir lütuf değil; eski vergi iadesinin yerini alan ve kanunla güvence altına alınmış bir hak.

Ek ödeme ayrı bir kalem olarak hesaba düşmüyor. Bankaya yatan emekli maaşının içinde zaten yer alıyor. Bu nedenle emeklinin ATM'den çektiği ya da e-Devlet'te gördüğü net tutar, aslında "ek ödemeli maaş" oluyor.

Kimler ek ödeme alıyor?

Kanun kapsamı oldukça geniş tutulmuş. 5510 sayılı Kanun'a göre 4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Emekli Sandığı) statüsünden aylık ya da gelir alanların tamamı ek ödemeden yararlanıyor. Bunun yanında 2022 sayılı Kanun kapsamında 65 yaş aylığı alanlar, şeref aylığı alan İstiklal Madalyası sahipleri, vatani hizmet tertibinden aylık bağlananlar, terörle mücadele kapsamında aylık alanlar, dünya ve olimpiyat şampiyonu sporcular ile nakdi tazminat kapsamında aylık alanlar da listede yer alıyor.

Buna karşılık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yapılan bazı ödemeler kapsam dışında bırakıldı. Muhtaç asker ailelerine düzenli nakit yardım, eşi vefat etmiş kadınlara yapılan düzenli yardım, şartlı eğitim ve sağlık yardımı, şartlı gebelik ve doğum yardımları gibi sosyal destekler için ek ödeme yapılmıyor.

Ek ödeme oranı ne kadar?

Emeklilerin hesabına yatan ek ödeme, aylığın yüzde 4'ü kadar. Bu oran emekliden emekliye değişmiyor; herkes için aynı. Ancak tutar farklılaşıyor: maaşı yüksek olan emeklinin ek ödemesi de yüksek, maaşı düşük olanınki ise daha az oluyor. Ocak ve Temmuz aylarında yapılan zamlarla birlikte aylık yükseldikçe ek ödeme tutarı da kendiliğinden artıyor.

Bankaya yatan maaştan ek ödemenizi bulun

Kendi ek ödemenizi öğrenmenin en kolay yolu, bankaya yatan tutarı 26'ya bölmek. Çünkü bankaya yatan para, asıl maaşın 1,04 katı. Örneğin hesabınıza her ay 26.000 TL yatıyorsa, bunun 1.000 TL'si ek ödeme, 25.000 TL'si ise asıl maaşınızdır. Hesabınıza 31.200 TL yatıyorsa ek ödemeniz 1.200 TL, asıl aylığınız 30.000 TL olur.

Tersinden de hesap yapılabilir: ek ödeme tutarını 25 ile çarparsanız asıl maaşınızı, 26 ile çarparsanız bankaya yatacak toplam tutarı bulursunuz.

Zam gelince doğru hesap nasıl yapılır?

Emeklilerin en sık yaptığı hata, zam oranını doğrudan bankaya yatan tutara uygulayıp üstüne bir de yüzde 4 eklemek. Bu durumda ek ödeme iki kez hesaba katılmış oluyor ve beklenen maaş gerçekte olduğundan yüksek çıkıyor. Doğru yöntem üç adımdan oluşuyor:

1. adım: Bankaya yatan tutardan yüzde 4'lük ek ödemeyi ayırın ve asıl maaşı bulun.
2. adım: Zam oranını bu asıl maaşa uygulayın.
3. adım: Çıkan zamlı maaşın üzerine yüzde 4 ek ödemeyi ekleyin.

Bir örnekle anlatalım (rakamlar sadece örnek içindir): Bankaya 26.000 TL yatan bir emeklinin asıl maaşı 25.000 TL'dir. Yüzde 15 zam gelirse asıl maaş 28.750 TL'ye çıkar. Üzerine yüzde 4 ek ödeme eklendiğinde hesaba yatacak yeni tutar 29.900 TL olur.

Aynı emekli yanlış yöntemle 26.000 TL'ye yüzde 15 zam uygulayıp üstüne bir de yüzde 4 eklerse 31.096 TL bekler. Arada oluşan yaklaşık 1.196 TL'lik fark, aslında hiçbir zaman ödenmesi gerekmeyen bir tutardır. "Maaşım eksik yattı" şikayetlerinin önemli bir kısmı bu hesaplama hatasından kaynaklanıyor.

E-Devlet'ten nasıl kontrol edilir?

Maaşının doğru yatıp yatmadığını merak eden emekliler, e-Devlet Kapısı'ndaki SGK hizmetleri üzerinden "4A Emekli Ödeme Bilgileri", "4B Emekli Ödeme Bilgileri" ya da "4C Emekli Ödeme Bilgileri" ekranlarına girerek aylık dökümünü görebilir. Bu ekranlarda aylık tutarı, ek ödeme ve varsa kesintiler ayrı ayrı listeleniyor. Bir tutarsızlık görülmesi halinde SGK il müdürlüğüne ya da ALO 170 hattına başvurulabiliyor.

Ocak zammında da aynı hesap geçerli

Emekliler şimdiden Ocak ayında gelecek zammı konuşmaya başladı. Zam oranı açıklandığında maaşını hesaplamak isteyenlerin yukarıdaki üç adımı uygulaması yeterli olacak. Ek ödeme her zaman zamlı asıl maaş üzerinden hesaplandığı için, Ocak'ta aylık yükseldiğinde her ay hesaba yatan ek ödeme de otomatik olarak artacak. Bunun için herhangi bir başvuru yapmaya gerek bulunmuyor.